Make your own free website on Tripod.com
ความสัมพันธ์ระหว่างหอยหอมกับชุมชนของเพอริไฟตอนในแหล่งน้ำไหล

ฉันทนา ลาไม้ และ นฤมล แสงประดับ
ภาควิชาชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น

      การทดลองหาความสัมพันธ์ระหว่างหอยหอม ( Brotia sp.) และชุมชนของเพอริไฟตอน ในแหล่งน้ำไหล ของอุทยานแห่งชาติน้ำหนาว โดยใช้อิฐทนไฟเป็นที่อยู่อาศัยเทียม ( Artificial substrate ) วางลงในลำห้วยหญ้าเครือ โดยแบ่งการทดลองเป็นสามกลุ่ม คือ ( i ) กลุ่มควบคุมเพอริไฟตอน  - ดูการเจริญของเพอริไฟตอนบน ที่อยู่อาศัยเทียม เมื่อไม่มีหอยหอม ( ii ) กลุ่มควบคุมหอยหอม - ดูการเจริญของหอยหอมบนที่อยู่อาศัยเทียม เมื่อไม่มีเพอริไฟตอน ตลอดการทดลอง และ ( iii ) กลุ่มทดลอง - ดูการเจริญของหอยหอมบนที่อยู่อาศัยเทียม ที่มีเพอริไฟตอน

     ทำการเก็บตัวอย่างเพอริไฟตอน และหอยหอม ทุกสัปดาห์เป็นเวลา 5 สัปดาห์ ในช่วงเดือน ตุลาคม ถึงเดือน พฤศจิกายน 2541 นำตัวอย่างเพอริไฟตอน มาวัดปริมาณคลอโรฟิลล์เอ และจัดจำแนกถึงระดับสกุล นำหอยหอมมาหาน้ำหนักแห้ง และวิเคราะห์อาหาารในระบบทางเดินอาหาร ผลการศึกษาพบว่า ปริมาณคลอโรฟิลล์เอ ของกลุ่มควบคุมเพอริไฟตอน และกลุ่มทดลอง มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นโดยกลุ่มทดลอง มีอัตราการเพิ่มของสาหร่าย สูงกว่ากลุ่มควบคุม ส่วนน้ำหนักของหอยกลุ่มทดลองไม่แตกต่างจากน้ำหนักของ หอยกลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญ ทั้งนี้เนื่องจากหอยเพศเมีย มีตัวอ่อนเจริญอยู่ในช่อง เก็บตัวอ่อน ทำให้น้ำหนักที่ชั่งได้ไม่ใช่น้ำหนักที่แท้จริง สาหร่ายที่พบมากในทางเดินอาหารของหอย คือ สาหร่ายสีเขียวกลุ่ม Chlamydomonas - like cell เป็นจำนวนมากที่สุด รองลงมาพบสาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงิน คือ Chroococcus sp. และมีไดอะตอมเพียงเล็กน้อย แตกต่างจากสาหร่ายที่ขึ้นบนที่อยู่ อาศัยเทียม ซึ่งพบกลุ่มของไดอะตอมมากที่สุด ได้แก่ Nitzchia sp. และ Navicula sp. รองลงมาเป็นสาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงิน และสาหร่ายสีเขียว ตามลำดับ การที่ปริมาณคลอโรฟิลล์เอ ในกลุ่มทดลองมีมากกว่ากลุ่มควบคุมเพอริไฟตอน แสดงให้เห็นว่าหอยหอมอาจมีบทบาท ในการควบคุมปริมาณสาหร่าย โดยทำให้ turn over rate ของสาหร่ายเพิ่มขึ้น หรืออาจไปควบคุมการแก่งแย่งแข่งขันของ สาหร่ายบางชนิด ซึ่งข้อสมมติฐานเหล่านี้ ต้องการการวิจัยเพิ่มเติม

-----

INDEX KEY WORDS: Brotia sp., periphyton, artificial substrate


RELATIONSHIP OF BROTIA SP. ( MOLLUSCA : THIARIDAE ) ON LOTIC PERIPHYTON COMMUNITY

Chantana Lamai and Narumon Sangpradub
Department of Biology, Faculty of Science, Khon Kaen University
Khon Kaen 40002, Thailand

     Field experiment on relationship of Brotia sp. On lotic periphyton community was conducted during October to November 1998 at Nam Nao National Park Fire proved bricks were use as artificial substrates. Forty - five bricks were put into a stream for 4 weeks before starting experiment to allow developing of periphyton. Snails at equal size were collected from the same stream and were kept in basket for 24 hour for allowing snails to clear their digestive tract. Three study groups were sets, (i) control periphyton - twenty periphyton developed bricks exclude snails. (ii) control snail - twenty clean bricks were put into a stream at the start of experiment with 10 snails per brick and (iii) experiment group - ten snails were introduced to each twenty periphyton developed bricks. Each brick was place separately in a plastic blasket with lid cover. This basket has holes so, water can flow through the basket. The perforate were small enough to prevent snails from escape or get in to the basket.       At the start of the experiment, 5 periphyton developed bricks were taken and brush was used to remove periphyton. Periphyton was kept in dark bottom at 4 C and brought back to the laboratory at Khon Kaen University.      On the day 7, 14, 21, and 28 of the experiment 5 bricks from each set were randomly retrived to collect periphyton and snails. Periphytonwas kept as previous. Snails were preserved in 70 percent ethanol. A measurement of chlorophyll a from periphyton and an analysis of algae composition were carried out in laboratory. Biomass of snails were measured using dry weight and gut analysis of snails was carried out.      The results show that standing crop of periphyton in both control and experimental groups have a tendency of increasing cholorophyll a. Experiment group has an increasing rate higher than control group. No significant difference of snails biomass in both groups. Females with their brood pouchs might cause an error of the biomass.      The composition of algae in snails digestive tract differ from brick community. Chlamydomonus - like cell and Chroococcus sp. were the most two types found in the digestive tract. While the diatom Nitzchia sp. and Navicula sp. are dominent on the substrates. Whether or not, Brotia sp. regulates algae community by increasing turn over rate of algae or Brotia sp. may play a role on control competition between algae. These hypothesis require more researches.


Cattleya's page Boonsatien's page Chantana's Page
Back to WPOP 's Main Page